ΝΕΑ

I.
Η ανάγκη θεσμοθέτησης ενός ξεκάθαρου και σταθερού πλαισίου
υποβολής των φορολογικών δηλώσεων

Το τελευταίο χρονικό διάστημα γίνεται πολύς λόγος για τη
θεσμοθέτηση ενός σταθερού χρονοδιαγράμματος υποβολής των δηλώσεων φορολογίας
εισοδήματος, έτσι ώστε αφενός μεν, να μην αναγκάζεται το υπ. Οικονομικών να
δίνει παρατάσεις, αφετέρου δε, να προγραμματίζουν εγκαίρως τις εργασίες τους οι
πολίτες, αλλά κυρίως οι λογιστές-φοροτεχνικοί, γεγονός που θα συνδράμει στην
ομαλή και απρόσκοπτη υποβολή. Βέβαια, πρέπει να τονίσουμε ότι η ανάγκη θέσπισης ενός
σταθερού πλαισίου υποβολής των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος δεν είναι κάτι
καινοφανές, αφού εδώ και χρόνια αποτελεί πάγιο αίτημα της Π.Ο.Φ.Ε.Ε. και των απανταχού συλλόγων της χώρας, καθώς και του
Ο.Ε.Ε. Όμως, ο καθορισμός του σταθερού χρονικού διαστήματος δεν αρκεί για να
επιφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, που δεν είναι άλλο από την ομαλή και χωρίς
προβλήματα ολοκλήρωση υποβολής των φορολογικών δηλώσεων, αφού απαραίτητη
προϋπόθεση είναι να έχει ολοκληρωθεί προηγουμένως μια σειρά ενεργειών πολύ πριν το άνοιγμα της
εφαρμογής της Α.Α.Δ.Ε. Επίσης, φρονούμε πως η νομοθέτηση αυτού του πλαισίου δεν πρέπει να γίνει βιαστικά όπως συνηθίζεται στη χώρα μας, αλλά πρέπει να ληφθούν υπόψη —όπως θα δούμε και παρακάτω— σημαντικές παράμετροι.

Όπως έχει αναδειχθεί πολλές φορές από τον κόμβο, ο χρόνος που
δόθηκε φέτος για την υποβολή των δηλώσεων ήταν ο πιο σύντομος των τελευταίων
δέκα ετών. Το γεγονός ότι υποβλήθηκαν φέτος 6.543.853 δηλώσεις φυσικών προσώπων
(βλ. και παρακάτω), εν μέσω σημαντικών αλλαγών (νέος τεκμαρτός τρόπος υπολογισμού εισοδήματος, κ.ά.) και πλείστων προβλημάτων
(σ.σ. δείτε σχετικό άρθρο μας με τίτλο «Η
τρελή πραγματικότητα που βιώνουν οι επαγγελματίες λογιστές- φοροτεχνικοί»),
μέσα στην ασφυκτική προθεσμία των 100 ημερών, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να
αποτελέσει έναν οδηγό για τον καθορισμό του χρονοδιαγράμματος που αναφέρθηκε πιο
πάνω (εδώ να τονίσουμε ότι ποτέ δεν έχουμε καταλάβει γιατί στις επίσημες
ανακοινώσεις του υπ. Οικονομικών και της Α.Α.Δ.Ε. λαμβάνονται υπόψη οι αργίες
και τα Σαββατοκύριακα). Η υποβολή των φετινών φορολογικών δηλώσεων σε τόσο
σύντομο χρονικό διάστημα είναι αποτέλεσμα της, τολμούμε να πούμε, εκβιαστικής
στάσης του υπ. Οικονομικών και φυσικά δεν θα είχε επιτευχθεί δίχως τις υπεράνθρωπες
προσπάθειες των λογιστών-φοροτεχνικών που εργάστηκαν νυχθημερόν, με
εξαντλητικούς ρυθμούς καθ΄ όλη τη διάρκεια αυτών των 100 ημερών.

Όπως σημειώσαμε, η επιτυχία του όποιου πλαισίου θεσμοθετηθεί προϋποθέτει την
ολοκλήρωση ορισμένων ενεργειών που θα βοηθήσουν στο όλο εγχείρημα. Ενδεικτικά,
κατά τη γνώμη μας θα πρέπει:

i. Να έχουν δημοσιευθεί έως
την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις το αργότερο έως 31
Ιανουαρίου, όλες οι αποφάσεις αναφορικά με τον τύπο και το περιεχόμενο των
δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων (έντυπα Ε1, Ε2, Ε3, κατάσταση
φορολογικής αναμόρφωσης) και των νομικών προσώπων (έντυπο Ν), των οδηγιών
συμπλήρωσης του εντύπου Ε1 (σ.σ. το γνωστό «βιβλιαράκι» οδηγιών), καθώς επίσης
και η απόφαση για την ορθή αποστολή των βεβαιώσεων αποδοχών. Η καθυστέρηση στην
δημοσίευση των ανωτέρω θα έχει ως άμεση συνέπεια την ισόχρονη παράταση της
καταληκτικής προθεσμίας υποβολής των φορολογικών δηλώσεων.

ii. Όλα τα δεδομένα των
βεβαιώσεων μισθών και συντάξεων, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα καθώς και
εισοδημάτων κάθε πηγής και κατηγορίας, επιδομάτων, ενισχύσεων, κ.λπ., να
αναρτώνται υποχρεωτικά έως τις 28/2 του έτους υποβολής των φορολογικών δηλώσεων.

iii. Αν δεν τηρηθούν οι
σχετικές προθεσμίες όσον αφορά στη δημοσίευση των αποφάσεων, εγκυκλίων και
οδηγιών, καθώς και στην αποστολή των βεβαιώσεων κατά τα ανωτέρω, τότε αυτομάτως
θα παρατείνεται αναλογικά η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των δηλώσεων.
Επίσης, αν διαπιστώνονται δυσλειτουργίες στην εφαρμογή της Α.Α.Δ.Ε. που
καθιστούν αδύνατη την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, να υπάρχει σχετική
πρόβλεψη για ισόχρονη παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας.

iv. Να μην υπάρχει καμία
αλλαγή στο νομοθετικό πλαίσιο που αφορά στην υποβολή των φορολογικών δηλώσεων και
οι όποιες αλλαγές να έχουν ψηφιστεί πολύ πριν από την 31η Δεκεμβρίου.

II. Τα
στατιστικά των υποβολών

Σε πρόσφατη ανακοίνωσή της η ΑΑΔΕ
δημοσιεύοντας τα στατιστικά υποβολών των φορολογικών δηλώσεων ανέφερε ότι,
για πρώτη φορά μέσα σε μόλις 100 ημέρες, δηλαδή από τις 25 Απριλίου έως
και τις 2 Αυγούστου 2024, υποβλήθηκαν 6.543.853 δηλώσεις φυσικών προσώπων, το
μεγαλύτερο πλήθος εμπρόθεσμων δηλώσεων που καταγράφεται τα τελευταία εννέα
χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, υποβάλλονταν 65.439 δηλώσεις κάθε
μέρα.  Αν και ο μέσος όρος υποβολής δεν αποτελεί ένα
ενδεικτικό νούμερο, ωστόσο ένας ρυθμός υποβολής φορολογικών δηλώσεων της τάξης
των 55–60 χιλιάδων υποβολών την
ημέρα από τότε που το σύστημα θα είναι πλήρως λειτουργικό και έτοιμο, θεωρείται από ορισμένους υπηρεσιακούς ως ένα φυσιολογικό όριο, το οποίο άλλωστε ήταν και αυτό που έθεσε το υπ.Οικονομικών ως λογικό για τις εκκρεμείς δηλώσεις που είχαν
απομείνει στις 25.7.2024 όταν δόθηκε και η ολιγοήμερη παράταση έως τις 2.8.2024
(αυτή η αναφορά έγινε από τον εκπρόσωπο τύπου του υπ. Οικονομικών σε σχετική

συνέντευξή του στο ραδιόφωνο). Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε
ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η Α.Α.Δ.Ε. κομπάζει θα λέγαμε μέσω ενός δελτίου
τύπου, για την επιτυχή ολοκλήρωση της υποβολής των φορολογικών
δηλώσεων. Το έτος 2021, σε σχετικό δελτίου τύπου τίτλο «Ρεκόρ
εμπρόθεσμων δηλώσεων (6,386 εκ) σε λιγότερο από 4 μήνες» ανέφερε πάνω κάτω
τα ίδια με το χθεσινό δελτίο τύπου. Μάλιστα, υπήρχε τότε και σχετική αρθρογραφία
στον κόμβο με τίτλο «Η
αλήθεια πίσω από τον αριθμό υποβολής των φορολογικών δηλώσεων και ο ρόλος του
λογιστή». Βέβαια, εδώ να τονίσουμε ότι κατά τη γνώμη μας, ο χρόνος που είχε θεσπιστεί εξ αρχής με τον ν. 4172/2013 (σ.σ. από 1/2 έως 30/6 που ίσχυσε μόνο για το φορολογικό έτος 2014, βλ. παρ. 23 του άρθρου 72 του Κ.Φ.Ε), δηλαδή πεντάμηνη διάρκεια, είναι ένας κοινά αποδεκτός χρόνος υποβολής, εφόσον φυσικά λειτουργούν όλα σωστά κι έχουν δημοσιευθεί εγκαίρως όλες οι οδηγίες.                                                  




Λαμβάνοντας υπόψη ότι η υποβολή των φορολογικών δηλώσεων στην συντριπτική τους
πλειονότητα ολοκληρώνεται από λογιστές-φοροτεχνικούς, οι οποίοι είναι ήδη
επιφορτισμένοι κατά την διάρκεια του έτους με πληθώρα υποχρεώσεων, το σίγουρο
είναι ότι το νούμερο αυτό της φετινής υποβολής σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα φαντάζει μεγάλο και δεν θα πρέπει, μόνο και μόνο
επειδή επιτεύχθηκε έτσι όπως επιτεύχθηκε, να αποτελέσει γνώμονα για
τις επόμενες χρονιές. Σε κάθε περίπτωση, οι όποιες αποφάσεις ληφθούν θα πρέπει να
εξετάζουν επίσης και τον παράγοντα των αργιών. Δεν είναι δυνατόν να θεσπίζονται
χρονοδιαγράμματα υποχρεώσεων στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι αργίες και τα
Σαββατοκύριακα.

Συνεπώς, το ζητούμενο δεν είναι να γίνεται κάθε χρόνο μια υπερπροσπάθεια από την πλευρά των λογιστών-φοροτεχνικών για να υποβάλλονται εγκαίρως οι φορολογικές
δηλώσεις (με κόστος στην ψυχική και στη σωματική τους υγεία), αλλά επιβάλλεται να
τεθεί ένα λογικό χρονικό πλαίσιο υποβολής, ενώ οφείλουν και οι λοιποί φορείς να είναι καθ’ όλα έτοιμοι. Μόνο έτσι θα μπορούν να υποβληθούν δίχως
προβλήματα οι φορολογικές δηλώσεις, αφού θα υπάρχει ένα ξεκάθαρο πλαίσιο. Επίσης, δεν
πρέπει να λησμονούν οι ιθύνοντες πως πίσω από τα νούμερα των υποβολών υπάρχουν
άνθρωποι (δείτε και σχετικό άρθρο με τίτλο «Λογιστής:
Πίσω από τα νούμερα βρίσκεται ένας άνθρωπος»).

ΙΙΙ. Οι κυρώσεις προς του
Φορείς για την εμπρόθεσμη ανάρτηση στοιχείων

Ακούστηκε δια στόματος στελεχών του υπ. Οικονομικών ότι, από το νέο έτος θα
υπάρχουν κυρώσεις σε δημόσιους φορείς για την εκπρόθεσμη ανάρτηση των στοιχείων
που απαιτούνται σε ό,τι αφορά στην προ-συμπλήρωση ορισμένων στοιχείων των
φορολογικών δηλώσεων. Ας είμαστε ρεαλιστές, στη χώρα που ζούμε, κυρώσεις σε
δημόσιους φορείς δεν είναι εύκολο να υπάρξουν αν κι αυτό θα ήταν κάτι που θα
μπορούσε να βοηθήσει επικουρικά. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει και είναι εύκολο
για την ΑΑΔΕ να το πράξει, είναι (όπως αναφέραμε και ανωτέρω) να δίνεται
αυτόματη παράταση στις συγκεκριμένες δηλώσεις που επηρεάζονται από την
εκπρόθεσμη ανάρτηση των στοιχείων των φορέων του Δημόσιου για συγκεκριμένο
χρονικό διάστημα. Μια άλλη λύση εκτός της αυτόματης παράτασης θα μπορούσε να
είναι η θεσμοθέτηση διαφορετικής ημερομηνίας υποβολής γι’ αυτές τις δηλώσεις,
όπως ήδη γίνεται και προβλέπεται από την απόφαση για τον τύπο και το περιεχόμενο
των δηλώσεων, όταν ο κάθε φορέας προβεί σε τροποποίηση των στοιχείων μετά την
υποβολή της δήλωσης (εμπρόθεσμη υποβολή έως το τέλος του έτους).

IV.
Καλές πρακτικές που έχουν υιοθετήσεις
άλλες χώρες

Η υποβολή των φορολογικών δηλώσεων

διαφέρει σε κάθε χώρα της Ε.Ε. ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του φορολογικού
συστήματος, τον πληθυσμό της κάθε χώρας και τον ψηφιακό εκσυχρονισμό της
φορολογικής διοίκησης. Σε ορισμένες χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης ισχύει ακόμα η
υποβολή της χειρόγραφης δήλωσης σε μεγάλο ποσοστό ταυτόχρονα με την ηλεκτρονική,
ωστόσο η κατάσταση χρόνο με τον χρόνο βελτιώνεται η ηλεκτρονική υποβολή θα είναι
αυτή που θα επικρατήσει στο σύνολο των χωρών σε λίγα χρόνια. Δεν είναι καθόλου
ασφαλές να γίνει σύγκριση με το τι συμβαίνει στις άλλες χώρες,
ωστόσο υπάρχουν ορισμένες επί μέρους καλές πρακτικές τις οποίες ορισμένα κράτη
υιοθετούν και θα μπορούσαν να θεσμοθετηθούν ενδεχομένως με κάποιες τροποποιήσεις και στη χώρα μας.

i. Διαφορετική
προθεσμία υποβολή δήλωσης όταν η δήλωση υποβάλλεται από πιστοποιημένο λογιστή-φοροτεχνικό

Στο Βέλγιο, στην Γερμανία, στη Τσεχία στην Ιταλία, αλλά
και σε άλλες χώρες, οι προθεσμίες υποβολής των φορολογικών
δηλώσεων παρατείνονται εάν υποβάλλονται από λογιστές-φοροτεχνικούς.
Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι απλός, καθώς ο επαγγελματίας λογιστής φοροτεχνικός εξασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την άρτια και ορθή υποβολή της
φορολογικής δήλωσης αλλά και των πολύπλοκων εντύπων που την συνοδεύουν ειδικά
αυτών που αφορούν φυσικά προσώπων με επιχειρηματική δραστηριότητα. Πρέπει και στη χώρα μας να αναγνωριστεί επιτέλους ο ρόλος του επαγγελματία λογιστή και μια τέτοια κίνηση από την πλευρά της πολιτείας θα είναι μία ένδειξη πως αναγνωρίζει το ρόλο του λογιστή, που ειρήσθω εν παρόδω, λειτουργεί πάντα ως θεματοφύλακας του δημοσίου συμφέροντος, όντας καθ΄ ύλην αρμόδιος για την ορθή εφαρμογή των εκάστοτε φορολογικών διατάξεων.

ii. Παράταση στην υποβολή
δηλώσεων ατομικά με αίτηση λόγω ανωτέρας βίας

Σε 13 χώρες από τις 27 της Ε.Ε. παρέχεται η δυνατότητα με αίτηση να παραταθεί
(ατομικά) η δήλωση εισοδήματος για ειδικούς λόγους ανωτέρας βίας κι όχι μόνο
(κλοπή, πυρκαγιά, ατύχημα, απώλεια εγγράφων,
κ.λπ).

 

iii. Διαχωρισμός
δήλωσης από την πληρωμή του φόρου

Σε ορισμένες χώρες της Ε.Ε (Αυστρία, Δανία, Ιρλανδία, Ολλανδία, Σουηδία)
λειτουργεί το σύστημα της κατ΄εκτίμησης δήλωσης φόρου βάσει του οποίου γίνονται
οι πληρωμές του φόρου εισοδήματος σε μηνιαίες (12 δόσεις) ή τριμηνιαίες (4
δόσεις) από τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο του κάθε έτους.  Με την υποβολή της
οριστικής δήλωσης καταβάλλεται η διαφορά (εάν υφίσταται) και μάλιστα σε μερικές
χώρες με τόκο έτσι ώστε να να επιχειρείται πάντα η ορθότερη ενημέρωση της κατ
εκτίμηση δήλωσης. Παρόμοιο σχέδιο είχε εκπονήσει και το υφυπουργείο Οικονομικών, ωστόσο μετά την απομάκρυνση του Χ.Θεοχάρη από το υπουργείο το σχέδιο έμεινε ξεχασμένο σε κάποια συρτάρια.

V. «Κίνητρα»
για την υποβολή της δήλωσης

Τα κίνητρα για την υποβολή της δήλωσης και
την καταβολή του φόρου νωρίτερα από την καταληκτική ημερομηνία (π.χ στους δύο
πρώτους μήνες από το άνοιγμα των δηλώσεων με έκπτωση φόρου 4%, στους τρεις, 3% και ούτω κάθε
εξής) που έχουν ακουστεί ως εξεταζόμενα σενάρια από τον υφυπουργό Οικονομικών, για τα οποία όμως δεν έχει παρθεί καμία οριστική απόφαση ακόμα, θεωρούμε
ότι θα είναι καταστροφικά για τον κλάδο και θα δημιουργήσουν άνευ προηγουμένου
προβλήματα, απίστευτο κομφούζιο, ενώ σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να κατατάξουμε τέτοιες κινήσεις στα λεγόμενα κίνητρα.

Αρχικά, τονίζουμε πως δεν νοείται η εργασία
των λογιστών (εν προκειμένου η μελέτη των διατάξεων και η υποβολή της φορολογικής δήλωσης) να
εξαρτάται από τη βούληση του κάθε πολίτη που θα επιθυμεί να επωφεληθεί της
όποιας έκπτωσης και έτσι θα επεμβαίνει κατά μία έννοια στον προγραμματισμό των
εργασιών τους. Πρέπει ουσιαστικά να διαχωριστεί το κίνητρο της εφάπαξ πληρωμής του φόρου που ισχύει σήμερα με το υπό εξέταση κίνητρο της συντομότερης υποβολής της δήλωσης και ταυτόχρονα της καταβολής του φόρου, το οποίο ουσιαστικά αποτελεί ένα εκβιαστικό μέτρο για την ταχύτερη υποβολή της δήλωσης η οποία δεν έχει κανένα δημοσιονομικό όφελος από μόνη της. Εάν το υπουργείο Οικονομικών θέλει ακόμη συντομότερα από την 31η Ιουλίου την καταβολή του φόρου, ας θεσπίσει την κατ’ εκτίμηση υποβολή δήλωσης που λειτουργεί στις χώρες που αναφέραμε παραπάνω (με την ταυτόχρονη κατάργηση της προκαταβολής).

Οι λογιστές έχουν κι άλλες εργασίες που
πρέπει να διεκπεραιώσουν μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα και δεν θα
μπορούσαν να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους εάν για παράδειγμα απαιτήσουν
όλοι οι πελάτες τους να υποβληθεί η δήλωσή τους στο πρώτο δίμηνο από την έναρξη για
να τύχουν της έκπτωσης. Μεμονωμένες περιπτώσεις υπήρχαν πάντα και θα υπάρχουν,
αλλά αυτό δε μπορεί να συγκριθεί με την πίεση που θα ασκηθεί γενικότερα από τους πολίτες προς τους λογιστές τους για την
όσο το δυνατό ταχύτερη υποβολή των δηλώσεων προκειμένου να τύχουν μεγαλύτερης
έκπτωσης. Αν εφαρμοστεί αυτό το σύστημα θα δημιουργηθούν μεγάλες προστριβές, ενώ πρέπει να επισημανθεί πως εξαιτίας αυτής της κατάστασης θα διαρραγούν οι σχέσεις μεταξύ πολλών λογιστών με τους πελάτες τους (σ.σ. πάντοτε επίσης θα υπάρχουν και καλοθελητές που θα διαφήμιζαν την γρήγορη και ταχύτερη υποβολή
φορολογικών δηλώσεων έναντι των άλλων).

VI. Επίλογος

Παρουσιάζοντας συνοπτικά κάποιες σκέψεις για την αναμόρφωση και τη θέσπιση ενός
διαφορετικού πλαισίου υποβολής δηλώσεων θα πρέπει να τονίσουμε ότι, οι όποιες αποφάσεις παρθούν τελικά από το υπ.Οικονομικών θα πρέπει να αποτελέσουν προϊόν ουσιαστικής διαβούλευσης μεταξύ της ομοσπονδίας του Ο.Ε.Ε., του υπουργείου και της ΑΑΔΕ προκειμένου να μην οδηγηθούμε για ακόμη μια φορά σε πρόχειρες και βιαστικές νομοθετικές ρυθμίσεις οι οποίες θα προέλθουν από προτάσεις «αόρατων» συμβούλων οι οποίοι δεν έχουν καμία επαφή με την πραγματικότητα.   Όλοι οι φορείς πρέπει να
κάνουν έναν ουσιαστικό διάλογο έτσι ώστε να καταλήξουν από κοινού σε μια σειρά κανόνων που θα «ντυθούν» νομοθετικά, θα είναι κοινά αποδεκτοί, θα είναι ρεαλιστικοί, θα λαμβάνουν υπόψη τις ανθρώπινες αντοχές και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δε θα δημιουργούν εμπόδια και δε θα δυσχεραίνουν το έργο των λογιστών-φοροτεχνικών (όπως συνέβη φέτος) και εν κατακλείδι θα υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.