ΝΕΑ

Στοιχεία για το «κενό ΦΠΑ» 2022 δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη σημερινή της έκθεση.

Το 2022, τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ ανήλθαν σε 1.187 δισεκατομμύρια ευρώ στην ΕΕ. Το κενό συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ υπολογίστηκε σε 89 δισ. ευρώ ή στο 7,0% της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης ΦΠΑ (VTTL), σημειώνοντας αύξηση 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2021. Μεταξύ 2018 και 2022 το χάσμα συμμόρφωσης ΦΠΑ μειώθηκε από 11,2% σε 7,0%. Η ενδιάμεση εξέλιξη εμφανίζεται στο σχήμα. Το κενό της πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί ήταν 16,6% το 2022 – αύξηση 0,7 π.μ. σε σύγκριση με το 2021. Μεταξύ 2018 και 2022, το κενό πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί αυξήθηκε ελαφρά από 16,3% σε 16,6%. (Εάν κανένα προϊόν ή υπηρεσία δεν απαλλάσσονταν από τον ΦΠΑ και δεν χρησιμοποιήθηκαν μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, το κενό της πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί θα ήταν 0%)

Το 2022, τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ ήταν 18.621 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα. Το κενό συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ υπολογίστηκε σε 2.959 εκατ. ευρώ ή στο 13,7% της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης ΦΠΑ (VTTL), μείωση 3,8 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 2021. Με ένα χάσμα συμμόρφωσης στην ΕΕ για τον ΦΠΑ περίπου 7,0%, η Ελλάδα κατέλαβε την 23η θέση μεταξύ των κράτη μέλη της ΕΕ. Μεταξύ 2018 και 2022 το χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ μειώθηκε από 25,4% σε 13,7%. Η ενδιάμεση εξέλιξη εμφανίζεται στο σχήμα. Το κενό της πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί ήταν 28,4% το 2022 – αύξηση 1,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2021. Μεταξύ 2018 και 2022, το κενό πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί αυξήθηκε από 21,5% σε 28,4%. (Εάν κανένα προϊόν ή υπηρεσία δεν απαλλάσσονταν από τον ΦΠΑ και δεν χρησιμοποιήθηκαν μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ, το κενό της πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί θα ήταν 0%.)

Το χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ ως ποσοστό της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης στα κράτη μέλη της ΕΕ27 (2021 και 2022)

Κενό συμμόρφωσης ΦΠΑ ανά κράτος μέλος (ως % της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης, 2021 έναντι 2022)

Αλλαγή στο χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ (σε ποσοστιαίες μονάδες, 2022 έναντι 2021)

Με τις εκτιμήσεις σε επίπεδο κρατών μελών, το 2022 υπήρχε μια σχετικά μεγάλη ομάδα κρατών μελών όπου το χάσμα παρέμεινε σταθερό σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Σε οκτώ κράτη μέλη, η εκτιμώμενη μεταβολή ήταν μικρότερη από 1 π.μ. Ταυτόχρονα, σε εννέα κράτη μέλη το χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ μετατοπίστηκε κατά περισσότερο από 3 π.μ..

Οι μεγαλύτερες μειώσεις στο μέγεθος του κενού συμμόρφωσης στον ΦΠΑ παρατηρήθηκαν στην Κύπρο (-6,8 π.μ.), τη Λετονία (-5,2 π.μ.) και τη Ρουμανία (-4,2 π.μ.). Στην Κύπρο, αυτό ήταν μια συνέχιση της πτωτικής τάσης που σηματοδοτεί μείωση του κενού συμμόρφωσης ΦΠΑ άνω των 15 π.μ. σε διάστημα δύο ετών. Συγκρίσιμα μεγάλες μειώσεις στο χάσμα κατά τη διάρκεια τόσο σύντομης χρονικής περιόδου σπάνια παρατηρήθηκαν στο παρελθόν. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις στο μέγεθος του κενού συμμόρφωσης στον ΦΠΑ εκτιμήθηκαν για τη Σλοβενία ​​(+5,6 π.μ.), τη Δανία (+4,1 π.μ.), το Βέλγιο (+4,0 π.μ.) και τη Βουλγαρία (+3,9 π.μ.).

Πολλά κράτη μέλη έχουν μειώσει επιτυχώς το χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ τα τελευταία εννέα χρόνια. Το κενό ΦΠΑ του 2023 στη μελέτη της ΕΕ ανέδειξε τέσσερα κράτη μέλη (Ουγγαρία, Λετονία, Πολωνία και Σλοβακία) που ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένα. Οι νεότερες εκτιμήσεις επιβεβαιώνουν την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Σλοβακία και τη Λετονία ως χώρες που έχουν πετύχει να μειώσουν το χάσμα συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ μεταξύ 2013 και 2022.

Τα κράτη μέλη με την υψηλότερη τιμή του κενού πολιτικής ΦΠΑ (θεωρητική απώλεια εσόδων ΦΠΑ λόγω μειώσεων συντελεστών και την εφαρμογή εξαιρέσεων) το 2022 ήταν τα ίδια με το 2021. Αυτά ήταν η Ισπανία (57,2%), η Ιταλία (55,3%) και η Ελλάδα (54%). Το κενό πολιτικής ΦΠΑ που μπορεί να εφαρμοστεί ήταν το υψηλότερο στην Ιρλανδία (29,8%), στην Ισπανία (27%) και στην Ελλάδα (26,5%). Το σχετικά μεγάλο γενικό και εφαρμόσιμο χάσμα πολιτικής στην Ιρλανδία οφείλεται σε μεγάλα κενά ποσοστών και εξαιρέσεις που μπορούν να εφαρμοστούν. Στην Ισπανία, οφειλόταν στην εφαρμογή έμμεσων φόρων εκτός του ΦΠΑ στις Καναρίους Νήσους, τη Θέουτα και τη Μελίγια. Στην πράξη, τα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα από ΦΠΑ αντισταθμίζονται εν μέρει από τους φόρους τοπικής κατανάλωσης που ισχύουν σε αυτά τα καθεστώτα. Τα χαμηλότερα κενά πολιτικής, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, εκτιμήθηκαν για τη Μάλτα (23,4%) και τη Βουλγαρία (31,5%).

Το 2022 η εκτιμώμενη αξία της συνολικής φορολογικής υποχρέωσης αυξήθηκε κατά 10,9% κατά μέσο όρο, στα κράτη μέλη της ΕΕ27. Ο κύριος λόγος αυτής της αύξησης ήταν η σημαντική αύξηση της φορολογικής βάσης (μέση αύξηση κατά 10,4%), η οποία παρατηρήθηκε σε κάθε κράτος μέλος (βλέπε παρακάτω διάγραμμα). Η επίδραση των μεταβολών του πραγματικού φορολογικού συντελεστή ήταν πολύ μικρότερη – κατά μέσο όρο αυξήθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2021. Ο πραγματικός συντελεστής μειώθηκε σε επτά από τα κράτη μέλη: Βέλγιο, Ιρλανδία, Κροατία, Ουγγαρία, Ολλανδία, Πολωνία και Ρουμανία. Η πτώση αυτή ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση της Πολωνίας, όπου το πραγματικό ποσοστό μειώθηκε κατά 14,7%. Μια τέτοια σημαντική πτώση ήταν συνέπεια των εκτεταμένων περικοπών του ΦΠΑ, ιδίως στα τρόφιμα, τη βενζίνη, το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, που εισήχθη ως μέτρο κατά του πληθωρισμού. Ως αποτέλεσμα, η Πολωνία ήταν επίσης το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ όπου τα ονομαστικά έσοδα ΦΠΑ ήταν χαμηλότερα το 2022 από ό,τι το 2021. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η συνολική επίδραση της συμμόρφωσης με τον ΦΠΑ ήταν επίσης αρνητική.

Αλλαγή στα στοιχεία των πραγματικών εσόδων ΦΠΑ (σε ποσοστό, 2022 έναντι 2021)