ΝΕΑ

Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης «Ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Αναπροσαρμογή μισθών προσωπικού δημόσιου τομέα – Ρυθμίσεις για τον καθορισμό κατώτατου μισθού για τα έτη 2025, 2026 και 2027»

Με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου ενσωματώνεται στην ελληνική έννομη τάξη η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022 για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (L275). Η παρούσα Οδηγία αποσκοπεί:

α) Στη διασφάλιση επαρκών κατώτατων μισθών. Οι μισθοί είναι επαρκείς, αν είναι δίκαιοι σε σχέση με την κατανομή των αγαθών στα κράτη μέλη και αν διασφαλίζουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης για τους εργαζόμενους με σχέση εργασίας πλήρους απασχόλησης (βλ. αιτιολογική σκέψη 28 της Οδηγίας).

β) Στην ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό των μισθών στα κράτη μέλη στα οποία το ποσοστό κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του 80%. Η ratio της ρύθμισης αυτής προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 25 της Οδηγίας που εξηγεί ότι τα κράτη μέλη με υψηλό ποσοστό κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις, ήτοι με ποσοστό άνω του 80%, τείνουν να έχουν μικρό ποσοστό χαμηλόμισθων εργαζομένων και υψηλούς κατώτατους μισθούς. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Οδηγία ορίζει ότι τα κράτη μέλη με ποσοστό κάλυψης μικρότερο του 80% υποχρεούνται να θεσπίσουν ένα πλαίσιο για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και να συντάξουν ένα σχέδιο δράσης.

γ) Στη διασφάλιση της εφαρμογής των εθνικών πλαισίων για τους κατώτατους μισθούς σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους,   ιδίως   για την   αντιμετώπιση   καταστάσεων,   όπως   η ψευδοαυτοαπασχόληση.

δ) Στον καθορισμό των μισθών με διαφανή και προβλέψιμο τρόπο, σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων.

Τους παραπάνω στόχους η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 τους επιτυγχάνει:
α) Με τη θέσπιση διαδικασιών, τις οποίες τα κράτη μέλη οφείλουν να ακολουθούν και
β) με την παρακολούθηση και αξιολόγηση της δράσης των κρατών μελών, σύμφωνα με τα άρθρα 150 και 160 της Σ.Λ.Ε.Ε. στο πλαίσιο της διαδικασίας συντονισμού της οικονομικής πολιτικής και της πολιτικής απασχόλησης. Η παρακολούθηση και αξιολόγηση στηρίζεται σε εκθέσεις των κρατών μελών, σε αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία και στις κατευθύνσεις, ακόμη και συστάσεις των οργάνων της Ένωσης προς τα κράτη μέλη.

Η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 συντονίζει τα εθνικά συστήματα καθορισμού του κατώτατου μισθού στα κράτη μέλη. Ειδικότερα, θεσπίζει ελάχιστες προδιαγραφές και διαδικαστικές υποχρεώσεις ως προς την επάρκεια των νομοθετικά καθοριζόμενων (νομοθετημένων) κατώτατων μισθών για τα κράτη μέλη και όχι ατομικό δικαίωμα κάθε εργαζομένου σε κατώτατο μισθό.
Η Οδηγία δεν παρεμβαίνει στην επιλογή του συστήματος καθορισμού του κατώτατου μισθού (νομοθετικό ή με συλλογικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες) και, κατά μείζονα λόγο, δεν θεσπίζει κατώτατο μισθό στην Ένωση ή ενιαίο μηχανισμό καθορισμού του κατώτατου μισθού. Οι τρόποι επίτευξης των στόχων της Οδηγίας καταλείπονται στη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους μέλους με βάση το σύστημα κατώτατου μισθού που επιλέγει και τις εθνικές νομικές παραδόσεις και πρακτικές (βλ. ιδίως τις αιτιολογικές σκέψεις 18 και 38 της Οδηγίας.

Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στην Ελλάδα, ο κατώτατος μισθός των υπαλλήλων και το κατώτατο ημερομίσθιο των εργατοτεχνιτών, των οποίων η αμοιβή δεν καθορίζεται από συλλογική σύμβαση εργασίας, ρυθμίζονται από το άρθρο 103 του ν. 4172/2013 (Α’ 167), που κωδικοποιήθηκε με το άρθρο 134 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (Κ.Α.Ε.Δ, π.δ. 80/2022,Α 222), το οποίο περιλαμβάνει τη διαδικασία διαβούλευσης και το χρονοδιάγραμμα για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού. Ομοίως, στην Ε.Ε. εκ των χωρών που θεσπίζουν κατώτατο μισθό, οι περισσότερες (22 από τις 27) το πράττουν νομοθετικά.

Με τις προτεινόμενες διατάξεις προστίθενται στα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου η αγοραστική δύναμη των νομοθετημένων κατώτατων μισθών και η επάρκειά τους, λαμβανομένου υπόψη του κόστους διαβίωσης, του γενικού επιπέδου των μισθών, της κατανομής και του ρυθμού της μεταβολής τους και συστήνονται η Επιστημονική Επιτροπή και η Επιτροπή Διαβούλευσης για την ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης, της διατύπωσης γνώμης ή διαφορετικών γνωμών από τους κοινωνικούς εταίρους για το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου και την επικαιροποίησή τους με βάση τα κριτήρια του νόμου, την επιλογή και εφαρμογή των κριτηρίων για τον καθορισμό τους καθώς και ενδεικτικών τιμών αναφοράς για την αξιολόγηση της επάρκειάς τους, την επιλογή και εφαρμογή των μισθολογικών διαφοροποιήσεων και των κρατήσεων επί του νομοθετημένου μισθού / ημερομισθίου, τη συλλογή δεδομένων και την εκπόνηση μελετών και αναλύσεων για την παροχή πληροφοριών στις δημόσιες αρχές ή σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η Οδηγία προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών μελών να χρησιμοποιούν σύστημα αυτόματης αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού και ημερομισθίου (παρ. 3 άρθρου 5).

 Με την προτεινόμενη ρύθμιση, αξιοποιείται η δυνατότητα αυτή, ώστε η επικαιροποίηση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του κατώτατου ημερομισθίου να γίνεται με τρόπο διαφανή και αυτόματο και προτείνεται η σταδιακή μετάβαση σε σύστημα αυτόματου καθορισμού αναπροσαρμογής. Το σύστημα αυτό εφαρμόζουν ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταξύ των οποίων και η Γαλλία.

Ειδικότερα, η αυτόματη αναπροσαρμογή προτείνεται με βάση συντελεστή που προκύπτει από το άθροισμα

α) του ετήσιου ποσοστού μεταβολής του δείκτη τιμών καταναλωτή μεταξύ της 1ης Ιουλίου του προηγούμενου έτους και της 30ης Ιουνίου του τρέχοντος έτους για το χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής των νοικοκυριών και

β) του ημίσεος του ετήσιου ποσοστού μεταβολής της αγοραστικής δύναμης του γενικού δείκτη μισθών κατά την ίδια χρονική περίοδο. Αν ο συντελεστής αυτός οδηγεί σε μείωση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού ή του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου, δεν γίνεται αναπροσαρμογή.

Προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα να μην γίνει η ανωτέρω αυτόματη αναπροσαρμογή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου για λόγους που ανάγονται στην κατάσταση της οικονομίας ή άλλες έκτακτες περιστάσεις. Σε κάθε περίπτωση δεν γίνεται μείωση του κατώτατου νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου.

Επειδή το νέο σύστημα της αυτόματης αναπροσαρμογής στηρίζεται σε σειρά στοιχείων και δεδομένων και απαιτείται ικανός χρόνος προσαρμογής, ιδίως της ΕΛ.ΣΤΑΤ., προτείνεται να εφαρμοσθεί σταδιακά από την 1η.6.2027.

Τέλος, προβλέπονται η κατάρτιση, η επικαιροποίηση και η αναθεώρηση ενός Σχεδίου Δράσης για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους ή σε συμφωνία με αυτούς ή κατόπιν αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, ως προϊόν συμφωνίας τους, με σκοπό να αυξηθεί το ποσοστό κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις στην Ελλάδα.

Αναλυτικά με το υπόψη σχέδιο νόμου προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

I. ΜΕΡΗ Α’ & Β’

Ενσωματώνεται στην ελληνική νομοθεσία η Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022 αναφορικά με τον καθορισμό επαρκών κατώτατων μισθών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικότερα:

1.α. Καθορίζονται ο σκοπός, το αντικείμενο και το πεδίο εφαρμογής του υπόψη σχεδίου νόμου και παρατίθενται οι απαραίτητοι ορισμοί, όπως αυτός του «κατώτατου μισθού».

β. Προβλέπεται η κατάρτιση Σχεδίου Δράσης για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων σχετικά με τον καθορισμό των μισθών.

γ. Επικαιροποιείται η διαδικασία καθορισμού επαρκούς νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου [προβλέπεται η σύσταση Επιστημονικής Επιτροπής και Επιτροπής Διαβούλευσης (σήμερα προβλέπεται τριμελής Επιτροπή για τον συντονισμό της διαβούλευσης, για τον ορισμό του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου).

δ. Προβλέπεται η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον καθορισμό και την επικαιροποίηση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
(άρθρα 1 – 7 & 18 παρ. 1)

2. Ορίζονται οι αρμόδιες αρχές για i) τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας, στην οποία περιλαμβάνονται ο νομοθετημένος κατώτατος μισθός και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο και ii) την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης της εν λόγω νομοθεσίας.
(άρθρο 8)

3.     Προβλέπονται μεταξύ άλλων:

–   το πλαίσιο προστασίας του κατώτατου μισθού των εργαζομένων κατά την ανάθεση και την εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων, από τους οικονομικούς φορείς εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων και τους υπεργολάβους τους,

–   ο τρόπος πρόσβασης των εργαζομένων σε πληροφορίες σχετικά με τη νομοθεσία για: i) το νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο, ii) τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και iii) την παροχή της σχετικής έννομης προστασίας σε περίπτωση παράβασης των προαναφερομένων,

–   η δυνατότητα πρόσβασης των εργαζομένων σε αμερόληπτο μηχανισμό επίλυσης διαφορών και το δικαίωμα αυτών σε επανόρθωση και προστασία από δυσμενή μεταχείριση, σε περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων που σχετίζονται με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο. (άρθρα 9 – 12 & 18 παρ. 2)

4.     Καθορίζονται οι επιβαλλόμενες κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων των εργαζομένων που απορρέουν από την εφαρμογή των προαναφερομένων, σχετικά με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο. (άρθρο 13)

II. ΜΕΡΟΣ γ

1. α. Προβλέπεται ότι, από το έτος 2026 και εξής, οι βασικοί μισθοί των μισθολογικών κλιμακίων του προσωπικού του δημόσιου τομέα, όπως αυτοί έχουν διαμορφωθεί την 31η.12.2025, προσαυξάνονται ισόποσα με την εκάστοτε ονομαστική αύξηση του κατώτατου μισθού της παρ. 1 του άρθρου 134 και της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 134Γ του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου κατά τον χρόνο υλοποίησης αυτής. Δικαιούχοι της προσαύξησης είναι όσοι εμπίπτουν στις κατηγορίες προσωπικού των παρ. 1 και 2 του άρθρου 20 του ν. 5045/2023.

Ειδικά για το έτος 2025, η προσαύξηση καταβάλλεται στους δικαιούχους, απομειωμένη κατά την υφιστάμενη στις 31.12.2024 διαφορά μεταξύ του βασικού μισθού του εισαγωγικού μισθολογικού κλιμακίου της κατηγορίας Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (Υ.Ε.), όπως έχει διαμορφωθεί κατά την ανωτέρω ημερομηνία, και του κατώτατου μισθού της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 134Γ του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου.

β. Η ανωτέρω προσαύξηση δεν συμψηφίζεται με τυχόν καταβαλλόμενη προσωπική διαφορά. (άρθρο 14)

2.    Προστίθεται στον Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου άρθρο 134Γ, με το οποίο ρυθμίζεται ειδική διαδικασία καθορισμού επαρκούς νομοθετημένου μισθού και ημερομισθίου για τα έτη 2025, 2026 και 2027. Ειδικότερα προβλέπονται, κατά βάση, τα εξής:

α. Αναφέρονται οι παράγοντες βάσει των οποίων καθορίζεται το ύψος του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου. Σε κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται η μείωση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού ή του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου.

β. Συστήνεται πενταμελής Επιστημονική Επιτροπή για τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό, με τριετή θητεία, αποτελούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες σε θέματα οικονομίας, καθώς και Επιτροπή Διαβούλευσης, αποτελούμενη από εκπροσώπους των οριζόμενων κοινωνικών εταίρων και τον Πρόεδρο του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (Ο.ΜΕ.Δ.)

γ. Έως τη 15η Μαρτίου κάθε έτους οι Υπουργοί Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εισηγούνται στο Υπουργικό Συμβούλιο τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό και το νομοθετημένο κατώτατο ημερομίσθιο. Έως το τέλος Μαρτίου, οι ανωτέρω Υπουργοί, μετά από τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργικού Συμβουλίου, εκδίδουν κοινή απόφαση καθορισμού του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και του νομοθετημένου κατώτατου ημερομισθίου. (άρθρο 15)

3.    Παρατείνεται έως το οριζόμενο χρονικό διάστημα η καταληκτική ημερομηνία αδειοδότησης των μνημονευόμενων βρεφικών, παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών που έχουν συσταθεί από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (Δ.ΥΠ.Α.). (άρθρο 16)

4. α. Παρέχεται η δυνατότητα ορισμού της Ειδικής Υπηρεσίας «Επιτελική Δομή (ΕΔ) ΕΣΠΑ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης» ως διαχειριστή έργου/υπολόγου, κατά την έννοια του άρθρου 3 του ν. 5140/2024, για πληρωμές έργων του Α.Π.Δ.Ε. που πραγματοποιούνται μέχρι την οριζόμενη ημερομηνία, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης.

β. Συστήνονται στην Ειδική Υπηρεσία Ε.Δ. ΕΣΠΑ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης:
i) μία (1) οργανική Μονάδα επιπέδου Τμήματος, η οποία αναλαμβάνει τις αρμοδιότητες διαχειριστή έργου/υπολόγου και
ii) μία (1) θέση προϊσταμένου της Μονάδας και πέντε (5) θέσεις προσωπικού, κατ’ ανώτατο όριο.(άρθρο 17)